Bespreek en leg pensioenrisico's vooraf vast
Wat ging er mis
Tijdens het huwelijk bespraken partijen de gevolgen van werken in Duitsland en pensioenopbouw niet expliciet, met later onbegrip en conflict als gevolg.
Preventieve aanpak
Als partners samenwonen of trouwen en één werkt in het buitenland, bespreek dan tijdig wat dat betekent voor de pensioenopbouw, AOW-tekort en oudedagsvoorziening bij scheiding. Dit voorkomt latere misverstanden. Leg afspraken expliciet schriftelijk vast: bijvoorbeeld of men extra voorzieningen treft/vergoedt, of accepteert dat de buitenlandse ouderdomsvoorziening gedeeld moet worden. Raadpleeg zonodig een deskundige (pensioenadviseur of jurist) met kennis van internationaal privaatrecht.
Onderbouwing
Afgeleid uit: Het hof stelt vast dat partijen tijdens het huwelijk geen expliciete afspraken hebben gemaakt over de gevolgen van het in Duitsland verworven pensioen, noch over het niet opbouwen van AOW. Dit blijkt uit de zinsnede: 'Partijen hebben er, zoals door de man onweersproken gesteld, voor gekozen om tijdens het huwelijk niet separaat AOW-inleg ten behoeve van de man te betalen. Zij hebben dit geld opgesoupeerd, omdat de man al een met AOW vergelijkbare voorziening in Duitsland had opgebouwd.' Het ontbreken van vooroverleg en schriftelijke vastlegging heeft geleid tot discussie en escalatie na de scheiding.
Posities versus Belangen
De man stond op het standpunt dat de Duitse Altersrente niet gedeeld hoefde te worden omdat het materieel AOW betrof, terwijl het belang van beide partijen juist lag bij wederzijds financiële zekerheid na de scheiding. Eerder overleg over de onderliggende belangen, zoals gelijkwaardige oudedagsvoorziening, had dit scherp gepolariseerde juridische geschil kunnen voorkomen.
Conflict versus Geschil
Het basissignaal van onzekerheid en angst over de oudedagsvoorziening (conflict) is pas na de echtscheiding juridisch vertaald naar een formeel geschil over pensioenverevening. Expliciete agendering en bespreking van het thema vóór de scheiding had het juridische proces kunnen voorkomen.
Escalatietrap van Glasl
Het eenvoudige meningsverschil over pensioenuitkering (trede 1-2) escaleerde tot een juridische procedure (trede 5-6). Als partijen preventief belangen en afspraken hadden geïnventariseerd voordat men middels advocaten ging corresponderen, was dit geëscaleerde geschil waarschijnlijk voorkomen.
Van RSP naar UIA paradigma
In plaats van een oplossingsgerichte, op wederzijds begrip (Understanding/Integration/Accommodation) gebaseerde strategie, volgden partijen het klassieke adversariële model gericht op juridische winst/verlies (Rationality/Separation/Power). Dit heeft het conflict verhard en de relatie beschadigd.
Due diligence
Geen van beiden heeft zich vooraf juridisch of financieel laten adviseren over de gevolgen van werken in Duitsland en de impact op pensioen(verevening) bij echtscheiding. Zo'n check had misverstanden kunnen voorkomen.