Menu
Analyseer een zaak

Analyseer een rechtszaak op preventieve lessen

Zuyd Hogeschool

Preventive Law Lab

Terug naar overzicht
ECLI:NL:RBDHA:2025:136

Strikte bewijsregels escaleren asielzaak tot rechter

21 april 20260 weergaven3 lessen

AI-gegenereerde analyse|Niet geverifieerd door onze redactie

Samenvatting

Prejudiciële vragen geloofwaardigheidsbeoordeling asiel – vanaf 1 juli 2024 beoordeelt verweerder de geloofwaardigheid van een asielrelaas op een andere wijze – verweerder stelt eerst de asielmotieven vast, beoordeelt dan of deze asielmotieven volledig met authentieke en/of objectief verifieerbare documenten en/of objectieve openbare bronnen zijn onderbouwd en zo niet, of de asielzoeker aan alle in artikel 31, zesde lid, van de Vw 2000 (die identiek zijn aan 4, vijfde lid, van richtlijn 2011/95) genoemde voorwaarden voldoet – als dit niet zo is, dan wordt het asielrelaas ongeloofwaardig geacht. De rechtbank vraagt zich of deze werkwijze verenigbaar is met artikel 4 van richtlijn 2011/95, artikel 10, derde lid onder b, van richtlijn 2013/32 en artikelen 4 en 18 van het Handvest – door de beoordeling van het asielverzoek te beperken tot artikel 4, vijfde lid, van richtlijn 2011/95, lijkt geen invulling te worden gegeven aan lid 1 tot en met 4 van deze bepaling en worden onder meer de andere elementen die als ondersteuning van de verklaringen kunnen dienen, niet of onvoldoende betrokken bij de geloofwaardigheidsbeoordeling en lijkt geen sprake te zijn van een volledig en grondig onderzoek van de beschermingsbehoefte. Verzoekster legt aan haar asielverzoek ten grondslag dat een man, die lid is van een gewapende groepering, om de hand van haar dochter heeft gevraagd, welk verzoek door haar en haar dochter herhaaldelijk is afgewezen. Deze man heeft verzoekster en wijlen haar echtgenoot aangevallen en van dit incident heeft verzoekster aangifte gedaan bij de rechtbank in haar land van herkomst. - Verzoekster en wijlen haar man zijn vervolgens gevlucht, de dochter is in het land van herkomst ondergedoken. Aan verzoekster zijn voorwaarden c en d tegengeworpen. Bij voorwaarde c is niet onderzocht of de door eiseres overgelegde aangifte of algemene landeninformatie steunbewijs vormt voor haar verklaringen – verweerder vindt de redenen die eiseres geeft voor het niet binnen 48 uur na inreis indienen van een asielverzoek niet verschoonbaar, dit betekent reeds dat de verklaringen van eiseres ongeloofwaardig worden geacht en dit lijkt in strijd met artikel 10, eerste lid, van richtlijn 2013/32. De rechtbank legt als tweede prejudiciële vraag aan het Hof de vraag voor of de rechter, net als bij het controleren van de rechtmatigheid van een terugkeerbesluit, bij het beoordelen van de rechtmatigheid van de afwijzing van een asielverzoek, zo nodig ambtshalve de eerbiediging van het refoulementbeginsel moet controleren. De rechtbank verzoekt het Hof om de vragen in de versnelde procedure te behandelen (PPA). De rechtbank schorst de behandeling van het beroep en houdt in afwachting van de beantwoording van de prejudiciële vragen door het Hof iedere verdere beslissing aan.

Educatieve waarde

Wat leert deze uitspraak?

1

De zaak laat zien hoe beperkte bewijsopvattingen en starre beleidsuitvoering tot escalatie leiden.

2

Ruimte voor samenwerking, ruimhartige bewijswaardering en contextuele beoordeling is essentieel voor de-escalatie.

3

Uitleg: Het belang van UIA-denken (begrip, integratie, aanpassing) tegenover RSP (wetticisme, scheiding, macht) wordt tastbaar.

4

De zaak biedt aanknopingspunten om beleid en praktijk te verbeteren met oog voor de menselijke kant van juridische beoordelingen.

Doelgroep

Studenten, praktijkjuristen (IND, asieladvocaten), beleidsmakers migratierecht

Vergelijkbare zaken

Asiel- en migratiezaken, sociale zekerheidsdossiers, dossiers met kwetsbare procespartijen of bewijsproblemen.

Analyse

Preventieve lessen

Wat ging er mis en hoe had het voorkomen kunnen worden?

DUE DILIGENCE

Onderzoek álle bewijs en context samenhangend

Wat ging er mis

De IND onderzocht alleen objectief verifieerbare documenten en negeerde andere bewijsmiddelen of context.

Preventieve aanpak

De IND had niet alleen harde, objectieve documenten mogen beoordelen, maar álle ter beschikking staande bewijsmiddelen en verklaringen (zoals medische stukken, getuigenissen, landeninformatie, persoonlijke situatie) in samenhang. Een integrale, op samenwerking gebaseerde beoordeling had de kans op een geschil en verwijzing naar het Hof kunnen verkleinen.

Citaat uit uitspraakletterlijk

"De rechtbank heeft niet kunnen vaststellen dat al het overige bewijsmateriaal in de zin van de richtlijn bij het onderzoeken van de beschermingsbehoefte wordt betrokken in het licht van de vraag of dit bewijsmateriaal die beschermingsbehoefte en de verklaringen van de verzoeker (in enige mate) kunnen staven. Verweerder heeft dit ter zitting ook niet gesteld."
Wetenschappelijke inzichten
Belangen achterhalen
Uienschil-methode

In deze zaak bleef de IND op het meest oppervlakkige niveau (documentaire bewijspositie) hangen. Ruimer kijken (doorvragen naar wat iemand werkelijk vertelt én benutten van de context van medische, culturele en sociale factoren) had tot een vollediger en betrouwbaarder beoordeling geleid – en de-escalatie van het juridisch conflict mogelijk gemaakt.

Paradigmashift
Van RSP naar UIA paradigma

De IND volgde een RSP-benadering (rationeel: strikt op formele eisen, gescheiden van sociale context, macht: afwijzen bij onvolledige bewijsvoering). Een UIA-benadering – begrip voor de hele situatie, integratie van alle factoren, en zoeken naar aanpassing – had het geschil kunnen voorkomen.

Conflictdynamiek
Conflict versus Geschil

Het menselijke probleem (veiligheid, context, beperkingen bij bewijsvoering) werd te snel gejuridiseerd: het inhoudelijke conflict werd niet opgelost, maar direct getransformeerd naar een formeel geschil over (niet-)geloofwaardigheid op basis van strikte bewijsnormen.

Ervaren rechtvaardigheid
Procedurele rechtvaardigheid

Omdat niet alle relevante feiten/context zijn meegewogen, kon verzoekster het gevoel krijgen dat haar situatie niet werkelijk werd gehoord of begrepen – wat onvrede (en escalatie) aangewakkerd heeft.

COMMUNICATIE

Bezie redenen voor indieningsdatum ruimhartig

Wat ging er mis

De IND beperkte zich na gemiste termijn direct tot formele (niet-)geloofwaardigheid.

Preventieve aanpak

Als de IND niet automatisch het missen van de 48-uurstermijn als doorslaggevend had gezien, maar redenen en context (zoals medische nood, analfabetisme, familieomstandigheden) actief had uitgevraagd en transparant meegewogen, was de-escalatie mogelijk geweest. Deskundig, empathisch onderzoeken naar achterliggende oorzaken had het gevoel van rechtvaardige behandeling vergroot.

Onderbouwing

Afgeleid uit: De rechtbank overweegt dat verweerder vaststelde dat verzoekster zich niet binnen 48 uur had gemeld en stelt zich op het standpunt dat zij hiervoor geen ‘goede redenen’ heeft gegeven, ondanks medische en sociale omstandigheden.

Wetenschappelijke inzichten
Communicatie
LSD-model

De casus laat zien dat de IND onvoldoende luisterde, samenvatte en doorvroeg naar waarom de melding niet op tijd was. Toepassing van LSD (actief luisteren–samenvatten–doorvragen) had inzicht in persoonlijke belemmeringen kunnen opleveren en een procedureel geschil kunnen voorkomen.

Ervaren rechtvaardigheid
Interpersoonlijke rechtvaardigheid

Als het gevoel was gewekt dat omstandigheden als medische nood en cultural context serieus waren genomen, zou dit de ervaren rechtvaardigheid en acceptatie van het besluit aanzienlijk hebben verhoogd en mogelijk verdere escalatie hebben voorkomen.

DUE DILIGENCE

Koppel bewijsmiddelen en motieven aan elkaar

Wat ging er mis

De IND controleerde afzonderlijk asielmotieven en negeerde onderlinge samenhang en steunbewijs.

Preventieve aanpak

In plaats van verklaringen en bewijzen strikt per afzonderlijk ‘asielmotief’ te beoordelen en af te wijzen, had de IND kunnen kiezen voor een integrale benadering. Door steunbewijs (bijvoorbeeld de medische situatie of eerdere aangiften) te verbinden met verschillende onderdelen, ontstaat een completer beeld. Dit voorkomt tunnelvisie, verhoogt de kwaliteit én acceptatie van de beoordeling.

Onderbouwing

Afgeleid uit: De IND beoordeelde documenten alleen bij voorwaarde b en betrok deze niet meer bij de overwegingen over voorwaarde c, waardoor relevante steunbewijzen buiten beeld bleven.

Wetenschappelijke inzichten
Belangen achterhalen
7i-model

Door verschillende issues en interacties (medische rapporten, verklaringen, landeninformatie) niet in onderlinge samenhang te analyseren, gingen potentieel relevante verbanden verloren. Een meerlagige aanpak (issues, implicaties, interacties) is effectiever in het beoordelen van asielaanvragen.

Communicatie
Conversationele responsiviteit

IND liet na te reageren op relevante inbreng, zoals verklaringen van verzoekster’s zoon, en liet waardevolle steun buiten beschouwing – waardoor de verzoekster zich onvoldoende serieus genomen voelde en het geschil escaleerde.

Deze zaak aanbevelen?

Vindt u dat deze zaak op de homepage thuishoort? Laat het ons weten.

Zelf analyseren

Analyseer een andere rechtszaak

Voer een ECLI-nummer in om een nieuwe preventieve analyse te starten

Analyseer een zaak

Start een nieuwe preventieve analyse van een rechtszaak